Svarte hol

Eit svart hol er den fysiske effekten av eit objekt som har ein masse tilsvarande frå tre til fire gonger solens og som har ekstrem høg tettheit. Yttergrensen til eit svart hol kalles hendelseshorisonten og innenfor den er gravitasjonskreftene så store at ingenting kan unslippe ikkje eingong lys.

Historie

Tanken om eit legeme med så stor masse at ikkje eingong lys kan unslippe ble først lagt fram av den britiske geologen John Michell i 1783 i ein artikkel sendt inn til Royal Society. Michell beregnet at eit legeme med 500 gonger solens radius og omtrent samme tettheit skulle ha ein unslipnings hastighet på overflaten som var lik eller større enn lysets hastighet som hadde betydd at legeme til og med var usynlig siden ikkje eingong lys hadde stor nok hastighet til å unslippe.

Korleis det svarte holet blir til

Eit svart hol blir til av at ei stjerne døyr i ein super eller hypernova eksplosjon og restmassen er 2-2,5 sol masse. Då er tyngdekreftene kraftigare enn både elektron- og nøytrondegeneringstrykket og objektet bryt saman til eit svart hol. Dei er som regel berre nokre få kilometer i diameter men har så stor gravitasjon at ingenting slepp forbi ikkje eingong lys slepp unna.

Eit teleskop like stort som størrelsen til jordkloden

Eg spurte William om kvifor han trudde me ikkje hadde fått eit bilete endo. Han sa “At det sikkert ikkje har vert eit godt nok kamera” og det er ganske så sant. I 2 ti år har to hundre forskare jobba med å få tatt eit bilde av eit svart hol. Det er to svarte hol desse forskarane har sett på. Sagattarius A som er 26.000 lysår unna oss og som ligg i senteret av vår galakse. Og dei har sett på M87 sitt svarte hol som ligg sånn 53,5 millioner lysår unna. Men kvifor ikkje berre ta bilete av det svarte holet som låg nærmast oss? Størrelsen på Sagattarius A er så liten i størrelsen i forhold til M87 sitt svarte hol. Ingen teleskop på jordkloden kan ta ein sånn observasjon så EHT laget måtte bli kreative. Dei tok å linka(kobla saman) opp radio teleskop i Arizona, Spania, Mexico, Antarktika og andre plasser rundt i verden og forma eit virtuelt instrument som var lika stort som jordkloden. Så det William sa at det ikkje var eit godt nok kamera var ganske riktig.

Veldig mykje data

EHT laget brukte eit megaskop til å studera to massive svarte hol. Det er gode grunner til at det tok to år. Ein natt av å observera tok 1 petabyte av data og derfor måtte dei flytta dataen frå sted til sted. Dei kunne ikkje flytta dataen gjennom internett så den kjappaste måten var å flytta det frå stad til stad. Og dette gjer sånn at det går treigare for data i frå EHT skopet frå sør-polen kunne ikkje få seg på eit fly før slutten av Desember 2017 for det var ikkje varmt nok før då til å fly. Kollerere og kalibrere dataen var og veldig vanskelig så dei måtte bruka tida dei trengte.

Skriven av Tony